Người ta nói đây là nơi mọi thứ bắt đầu.
Rằng tất cả chúng ta đều là con cháu của người châu Phi
Nhưng nếu thế thì tại sao chúng ta trông lại khác nhau đến vậy?
Và làm thế nào mà Trái đất với một ít gia đình người châu Phi
lại trở thành một thế giới đông đúc như vậy
Tôi là Alice Roberts, bác sĩ y khoa và nhà nhân chủng học
Tôi bị mê hoặc bởi điều mà những khúc xương,
những tảng đá,
và thậm chí là cơ thể chúng ta hé lộ cho.chúng ta biết về quá khứ xa xưa
Tôi sẽ kiếm tìm nơi mà những con người đầu tiên được sinh ra,
và cái cách mà họ bắt đầu cuộc hành trình định cư trên toàn thế giới.
Rời châu Phi là một việc hầu như ko thể,
Nhưng bằng chứng mới chỉ ra rằng chỉ một nhóm nhỏ người chắc hẳn đã làm điều đó.
Tôi chỉ nghĩ điều này rất đáng chú ý
Bạn thấy nó bất ngờ không? Khá là ấn tượng đấy..
Tôi có thể tìm ra con đường của họ đi từ châu Phi tới khắp nơi trên thế giới không?
và khám phá ra những cuộc hành trình này đã thay đổi họ như thế nào
để trở thành người như chúng ta ngày nay?
Hãy đi cùng tôi theo dấu chân của tổ tiên chúng ta
trong một hành trình mạo hiểm đầy tính sử thi và liều lĩnh
(…)
Hãy hỏi bản thân, bạn đến từ đâu?
Làm sao mà những con người đầu tiên trở thành bạn?
Đó là một câu hỏi cực kì tinh tế.
Và để tìm câu trả lời, tôi đã bắt đầu từ Đông Phi.
Tôi mơ được đến đây từ khi tôi còn là thiếu niên..
Dường như không chắc chắn, các nhà cổ sinh vật học
Bây giờ nghĩ chúng ta có một ý kiến tuyệt vời
về nơi lần đầu tiên chúng ta, những con người hiện đại xuất hiện.
Và tôi đang đi đến đó.
Nhưng đó là một trong những nơi xa xôi nhất của lục địa
Tôi đang hướng tới thung lũng Rift vĩ đại của châu Phi
và dòng sông Omo ở Ethiopia
Rất ít người nước ngoài từng đến đây
(MỌI NGƯỜI CẦU NGUYỆN)
Nơi mà tôi đang cố tìm đến nằm xa về phía tây của dòng sông Omo
Chẳng có cây cầu nào suốt hàng trăm dặm
Vậy nên lựa chọn tốt nhất cho tôi là cái phà chở khách có lỗ thủng.
Vượt qua những con cá sấu.
Có một cộng đồng khá hiếu khách
- Xin chào - Xin chào
(CƯỜI)
(…)
Tôi đang tìm lộ trình của một cuộc điền dã khoa học
khoảng 40 năm trước.
Có lẽ họ đã tình cờ phát hiện ra manh mối quan trọng nhất
về nguồn gốc loài người.
Tôi có tọa độ trên bản đồ nhung không co dấu vết nào rõ ràng để đi theo
Tôi nghĩ mình nên hướng tới Kibish, ngôi làng gần nhất,
và tìm kiếm sự giúp đỡ của người dân địa phương.
(…)
Kibish là nhà của bộ tộc Nyangatom.
Soya, salaam.
Anh khỏe không? Mata.
-Tôi khỏe. Còn bạn thì sao? -Mata. Mata.
Tôi ổn.
-Tôi cần tìm một nơi đặc biệt -Mmm-hmm.
Sự đồng ý của tộc trưởng là cơ hội được giúp đỡ duy nhất của tôi.
-Mata. -Mata.
(…)
Soya, anh có thể giải thích cho ông ấy tại sao tôi ở đây được không?
Anh có thể nói tôi ở đây để tìm một vùng đất
Mọi người đang khai quật ở đâu vậy?
(…)
Điều này nghe có vẻ nhiêu hy vọng.
- Ông ấy nói có ai đó đang khai quật - Ai đó đang khai quật?.
- Và ông ấy tìm được cái gì đó giống như xương người. - Đúng thế
Và, tôi không biết, ông ấy nói những cái xương đã ở đó từ rất lâu rồi.
Khi nào chúng ta có thể đi? Anh có thể hỏi họ không?
(…)
- Chúng ta đi thôi - Chúng ta đi ngay bây giờ à?
Tôi không chắc là những người này biết họ đang đi đâu
Nhưng dường như họ đã chuẩn bị cho một cái gì đó.
Và, ủa, tại sao anh ta lại mang súng vậy?
(…)
Để bảo vệ.
- Bảo vệ khỏi cái gì ? - Bảo vệ khỏi kẻ thù?.
- Đúng thế. - Chẳng hạn như Surma, Turkana và Mursi.
- Vậy đó là những bộ tộc khác - Vâng, những bộ tộc khác
Họ có thể tấn công chúng ta không ?
(…)
Vâng, họ có thể tấn công chúng ta.
- Vậy, luôn có những cuộc chiến diễn ra à? - Đúng , họ luôn đánh nhau.
Đúng.
Giữa trưa rồi và nhiệt độ lên tới 40C
Mặc dù tôi đã muốn đến đây từ rất lâu rồi,
Nhưng sau 4 giờ trong cái nóng như thiêu đốt này
Tôi không chắc là tôi sẽ thực hiện được
(…)
- Họ nói gì vậy? - Họ nói đến nơi rồi đó.
- Thật á? - Chính xác
- Đó là nơi nó được tìm thấy à? - Chính nó đấy
- Ngay ở đây? - Ừ.
- Ngay đây? - Ngay đây
Ồ, nó đây. Đây là nơi đó
Bởi vì đây là nơi mà tàn tích của những con người đầu tiên
trên toàn thế giới được khám phá ra
Thật sự rất khó khăn để tìm ra nó. Chúng tôi đã mất 4 giờ đi bộ tới đây
Và chúng tôi đã phải đi vòng quanh qua các bụi rậm
Thật là kì lạ là chẳng có gì đánh dấu con đường
Bởi vì đây là một nơi quan trọng trong câu chuyện của chúng ta
Và gần như là tôi có thể đạt tới
Nơi mà tất cả chúng ta bắt đầu
Thật là kinh ngạc.
Đây là những gì mà các nhà cổ sinh vật học đã khám phá ra.
Đây là một cái hộp sọ đã được tìm thấy ở đây
Nó được xác định là từ 195,000 năm trước.
Tôi nghĩ mặc dù nó rất cổ,
Nhưng nó cực kỳ đầy đủ.
Ok, những mảnh xương mặt dễ vỡ đã mất
Nhưng hầu hết hộp sọ vẫn còn.
Chúng ta có thể thấy kích thước của bộ não
Và chúng ta có thể nhìn thấy cái trán đặc trưng này.
Không một di cốt nào của loài người mà chúng ta tìm thấy
lại cổ xưa như thế này.
Gần như chúng ta đã tìm ra
Nguồn gốc của loài người
Có một cái gì đó rất đặc biêt khi ngồi đây và trông ra sông Omo.
Như thể tôi ngồi bên bờ của bất kì con sông nào ở châu Phi
Trừ sự thật là chúng ta biết vùng đất này
Là nhà của những con người, những người giống như các bạn và tôi,
gần 200,000 năm trước
Vậy nếu đây là nơi chúng ta xuất hiện đầu tiên,
Thì chúng ta bắt đầu từ cái gì?
Các bằng chứng chỉ ra rằng những sinh vật đầu tiên, những loài rất giống người
đã tiến hóa ở châu Phi hơn 4 triệu năm trước
Họ trông giống khỉ hơn là chúng ta
Một loạt các loài linh trưởng với bộ não ngày càng lớn hơn
xuất hiện và biến mất.
Loài gần đây nhất, và duy nhất còn sống sót
Chính là giống nòi của chúng ta, loài người tinh khôn (Homo sapiens).
Những con người hiện đại.
Đây là sọ của một trong những tổ tiên gần chúng ta nhất,
Người tiền sử Homo.
Nếu chúng ta so sánh nó với sọ người hiện đại,
Có ý nghĩ nào đó lướt qua ta rất nhanh.
Chiếc sọ người heidelbergensis này có một cái chóp trán lớn
Và một cái trán dốc
Nhiều phần sâu hơn so với sọ người
Sự thật là tổng quan cái hộp sọ ở đây tròn hơn.
Sử dụng hộp sọ của tổ tiên con người,
Các chuyên gia đã tái dựng lại khuôn mặt của họ
Để thấy được tổ tiên chúng ta với cái trán phẳng
Và chóp đầu cao hơn
Trái ngước lại với sự tái xây dựng lại loài người hiện đại mặc dù rất cổ xưa này,
Tôi nghĩ bạn sẽ đồng ý rằng cô ta trông giống tôi hơn đấy.
Nhưng nếu Đông Phi là nơi con người đầu tiên ra đời,
Thì có một câu hỏi lớn cần trả lời.
Có phải tất cả chúng ta có nguồn gốc từ người da đen châu Phi?
Nếu vậy thì tại sao trông hầu hết chúng ta lại khác như vậy?
Và làm thế nào mà vài người từ một nơi biệt lập như vậy
lại tới định cư ở châu Phi đầu tiên
và sau đó là những phần còn lại của thế giới?
Và chúng ta biết gì về những gia đình bí ẩn đầu tiên này?
Cách đây 200,000 năm,
Dường như một vài trong số họ đang sống một cuộc sống tạm bợ,
Đến nỗi ngày nay họ bị phân loại như một loài có thể gây nguy hiểm
Cuộc sống thật mỏng manh
Và hoang mạc châu Phi là một nơi rất nguy hiểm.
Ôi, tôi sẽ qua đêm trong một bụi rậm ở ngoài này -
Có thể nó giống như tổ tiên chúng ta đã từng làm,
Nhưng hàng năm trời sống trong sự văn minh đã làm tôi yếu đuối nhiều.
Tôi có một ngọn đuốc lớn ở đây, để nếu có cái gì đó đi qua
Tôi sẽ nhìn được nó tốt hơn trong bóng tối
Và tôi có một cái máy quay nhỏ
Để tôi có thể ghi nhật kí video suốt đêm
Và nói về những gì xảy ra.
Đây là sự thật, tôi sẽ ở ngoài này suốt đêm.
Và thực sự là tôi khá sợ hãi.
Đoàn phim dẫn đầu cho sự an toàn của trại chúng tôi cách đây 10 cây số,
Để lại tôi với chỉ vài bụi gai để bảo vệ.
(WHISPERING) Thật là kinh ngạc khi bạn bất ngờ nghe thấy nhiều tiếng động.
Khoảng nửa giờ trước có một âm thanh,
Một âm thanh đặc biệt của cái gì đó đang vỗ nước.
Có thể là linh cẩu, có thể là báo, nó giống như một con mèo lớn.
Giống như một con mèo đang tớp sữa vậy.
Hi vọng là không có gì vượt qua đó được.
(…)
Tự nhiên tôi cảm thấy dễ bị tấn công, như một con vật
được thiết kế để ở bên ngoài, dưới ánh sáng ban ngày
Ý tôi là không thể nhìn tốt vào buổi đêm
Nghe có vẻ đúng, chỉ đủ mang lại cho bạn cảm giác sợ hãi
Và cả mùi nữa
Nó được so sánh với tất cả loài động vật khác
(…)
Bạn có nghe thấy không?
Tôi sợ quá
(…)
Đó có phải là… đó có phải là sư tử không nhỉ?
Hay là một con báo?
(…)
Đó là…?
(…)
Đó là một con linh cẩu à?
(…)
Ôi, tôi không thích âm thanh đó
Nó thật điên rồ
(…)
Đây là một trong những đêm Kinh hoàng nhất cuộc đời tôi
Tôi đã ngủ một chút,
Nhưng sau đó lại bị đánh thức bởi những âm thanh khủng khiếp
Đôi khi đó là linh cẩu
Và sau đó nó dường như
một con gì đó như lai giữa một con linh cẩu và một con báo
Hay là…tôi không biết đó là cái gì, những âm thanh thật kinh khủng
Thật sự, thật sự rùng rợn
Với sự trở lại của đồng nghiệp, tôi đã lấy lại can đảm
Và tìm kiếm dấu vết của những con vật tôi đã nghe thấy đêm qua.
Chúa ơi, nhìn này, đây là dấu chân của một con báo đực rất lớn
Cũng có vài dấu chân của những con linh cẩu lớn nữa
Vậy những con dã thú này, những con vật ăn thịt này
đã ở đây, cách 25 mét thôi
cách chỗ tôi ngủ,
ở bên dưới cái cây đó
Chúng dường như rất gần tôi suốt đêm.
Và bây giờ tôi có thể nhìn thấy chúng đã ở đây
đặc biệt vào thời gian đêm tối,
Tổ tiên chúng ta chắc hẳn gặp rất nhiều nguy hiểm.
Vậy làm sao những chủng tộc đầu tiên có thể sống sót
đừng nói chi đến việc tản rộng ra khắp thế giới?
Với hi vọng tìm kiếm được nhiều hơn nữa, tôi đã tới phía nam Namibia
Tôi đang gặp một trong những nhóm người săn bắn – hái lượm cuối cùng trên lục địa này
Những người Bụi Rậm của Kalahari
- Tên cháu là gì? - Tên cháu là Sedray
- Sedray? - Sedray.
(HO)
Tôi thấy cách sống của họ gần nhất với cách của tổ tiên chúng ta.
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
Người tộc Bụi Rậm là những chuyên gia săn bắn
Nhưng trước khi tôi xem họ làm nó như thế nào,
Tôi muốn thuyết phục Un và Lau tham gia một cuộc thí nghiệm nhỏ
Un à, tôi cần kiểm tra nhiệt độ cơ thể của anh bằng cái này
Được không ? Tôi sẽ để nó vào tai của anh, như thế này.
- Được thôi - Cắm nó vào tai thế này.
- Mmm-hmm. - Được rồi ,chỉ nổ bốp một cái thôi.
(TIẾNG KÊU CỦA NHIỆT KẾ)
Tuyệt vời.
- 36.2 - Nó để làm gi ?
- Nó cho biết anh nóng như thế nào - Có tai tôi nè
- Vâng - Ok.
Và Lau này, tôi cũng cần làm như thế với anh nữa.
Xem nào, sẵn sàng để xem nhiệt độ của anh
(TIẾNG KÊU CỦA NHIỆT KẾ)
Được rồi. 35.8.
Vậy anh còn lạnh hơn nữa, anh rất lạnh đấy
(CƯỜI)
Nó trở thành một sự ganh đua.
Con người thường đi săn vào ban ngày
Nên tôi muốn biết làm sao mà cơ thể của họ Xoay xở với cái nóng hừng hực này.
Đó là một bước đi không ngừng.
Chúng tôi đang tìm dấu vết của một loài linh dương.
Anh tìm thấy gì rồi?
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
(thì thầm) Oh, yeah. ồ, thật thú vị.
Chúng tôi đã lần ra dấu vết của một con linh dương châu Phi. Và chúng tôi sẽ theo dõi chúng
Tôi sẽ phải thật sự giữ im lặng.
Chúng tôi phải di chuyển thật nhanh để bắt được con linh dương.
Chúng tôi phải đi bộ và chạy hơn một tiếng đồng hồ khi chúng tôi tìm thấy nhiều vết chân hơn
Nhưng chẳng phải những gì chúng tôi đang hi vọng.
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
Tôi nghĩ là chúng tôi sẽ từ bỏ việc đuổi theo dấu vết này.
Các con vật này bị một con linh cẩu đuổi
Không biết nó có còn sống nữa không
Nhưng chẳng có bữa tối nào cho chúng tôi
Bây giờ đã qua giữa trưa và nhiệt độ đang ở mức cao hơn 30 độ
Vậy tất cả những bước chạy trong cái nóng này có tác động gì
lên nhiệt độ cơ thể chúng ta không
Uh, 37.4 độ, nóng hơn một chút so với hồi nãy
Tôi sẽ thử ở cả anh nữa nhé.
(TIẾNG BÍP CỦA NHIỆT KẾ)
Ooh, 36.7. mát hơn anh ấy.
(LAUGHING)
Được rồi, còn tôi thì sao?
(TIẾNG BÍP CỦA NHIỆT KẾ)
Cảm ơn. 36.9!
- Ohh! - Chúng ta đánh bại anh ấy rồi.
Thật không thể tin được, nhiệt độ của chúng ta tăng lên vừa đủ.
Ồ, câu trả lời là tất cả chúng ta đang điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể mình
Thậm chí là trong cái nóng này.
Và đây là một bí mật.
Chúng ta giữ lạnh bằng cách tiết ra mồ hôi.
Có một số thứ mà con người làm có hiệu quả hơn hầu hết các động vật có vú.
Không có lông mao nhưng chúng ta tiết mồ hôi từ các tuyến trên khắp cơ thể
Nó cho phép chúng ta đuổi theo con mồi hàng giờ liền
Mà không trở nên quá nóng
Thậm chí là vào giữa trưa,
Khi mà hầu hết các dã thú lớn đang tìm cách giữ nhiệt.
Và có những cái khác nữa về cơ thể chúng ta
Được thiết kế đặc biệt cho việc chạy
Đây là một trong số đó. Nó là đôi chân
Nó được thiết kế một cách hoàn hảo để cung cấp sự co giãn
Gân và các dây chằng trợ giúp cho các hình cung co giãn của chân
Để mỗi lần chân chúng ta chạm đất thì sự đàn hồi được tích trữ
Sau đó giải phóng năng lượng làm cho bước chạy hiệu quả hơn.
Và có một cơ rất quan trọng ở sau mông chúng ta
Cơ mông của chúng ta khá là lớn
Và chúng ta ít khi sử dụng nó hết mức
Mà nó là chính nó khi ta chạy
Vậy tất cả những tài liệu phỏng theo này chỉ ra rằng
Chạy, đặc biệt trong một khoảng cách dài
Thực sự rất quan trọng với tổ tiên chúng ta
Nhưng có một cái gì đó khác
Chắc hẳn đã đưa họ tới đỉnh điểm.
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
Ngôn ngữ.
Khả năng giao tiếp và lên kế hoạch
Đỏ, vàng , xanh
Các bạn nói nó như thế nào?
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
Chúng ta không biết khi nào loài người bắt đầu biết nói
Nhưng có bằng chứng là thứ ngôn ngữ này, những tiếng lách cách
có thể là cổ xưa nhất trên thế giới
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
Vậy nên những bộ tộc đầu tiên có thể cũng đã phát âm như thế này
Thật là một thứ ngôn ngữ kì lạ.
Mỗi câu được bắn ra với những tiếng lách cách và tiếng tặc lưỡi
Đó là những phụ âm
Chúng không giống bất kì một phụ âm nào mà tôi đã từng phát âm
Nên tôi phải chiến đấu với nó
Vậy nó là…
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
(CƯỜI)
Tôi thấy rồi, tôi nghĩ nói màu vàng còn dễ hơn đó.
Và đó là một loại ngôn ngữ
Có tính sống còn với sự sinh tồn của tổ tiên chúng ta.
Có thể là những ngôn ngữ lách cách này đã tồn tại khá lâu
Bởi vì chúng đặc biệt hữu ích khi đi săn
Rõ ràng là khi những người thổ dân đang lén theo một con vật,
Họ phải nói thì thầm
Vậy nên họ phải nói hoàn toàn bằng những tiếng lách cách,
Tôi hiểu điều này rồi.
Những tiếng lách cách là âm thanh có tông cao, nó không thể truyền đi xa qua những bụi rậm,
Vì vậy những người đi săn sẽ không phải sợ những con mồi
(NÓI TIẾNG KHOISAN)
Được trang bị ngôn ngữ và kĩ năng săn bắt, loài người ngày càng phát triển
Và bắt đầu làm những việc khác, phân tán rộng khắp
Chúng tôi không chắc lộ trình mà họ đã thực hiện,
Nhưng bằng chứng mới đây chỉ ra rằng,
Con người hiện đại đã từng sống ở rất xa bờ phía nam của lục địa
Tôi đang hướng đến bờ biển phía nam của châu Phi
Tới một nơi được gọi là điểm cực.
Ngày nay nó là một sân chơi của những người giàu có
Nhưng trong quá trình xây dựng sân golf ở đây,
Các nhà khảo cổ đã phát hiện ra một số thứ kì lạ
ở sâu phía dưới đường lăn bóng.
Đây có thể là chỗ cư ngụ lâu đời nhất được biết đến của loài người
Trên khắp thế giới
- Đây là nơi mà anh đang đào bới hả? - Đây là phần lâu đời nhất của hang động
Vậy niên đại ở đây là gì ? khi mà chúng ta đã đào sâu vào các lớp bên trong?
Ừ, những lớp đất này có từ 130,000 tới 167,000 năm trước
- Nó nhiều tuổi một cách đáng ngạc nhiên đấy - Thật kì lạ
Anh có biết những thứ anh đang khai quật thực sự quan trọng như thế nào không?
Không phải cho đến khi chúng ta xác định được tuổi của nó.
Nhưng vâng, thật bất ngờ và ấn tượng.
Những bằng chứng ở trong hang động cho thấy những bộ tộc người cổ xưa
Cư xử theo cách không giống loài người trước đó
Ồ, Kyle, nó không phải từ cái hang động này phải không. Bởi vì tôi nhận ra nó
Đây là một cái rìu tay phải không?
Chính xác. Nó đặc biệt hơn những gì bạn sẽ thấy
Từ khoảng một triệu đến 300,000 năm trước
Vậy anh đang tìm kiếm loại vật dụng gì trong hang động này?
ồ, những dụng cụ giống như này đây
Những mảnh và mũi xương dẹt đặc biệt hơn nhiều những gì ta tìm thấy trong hang động
Chúng được làm từ quartzite, có từ bãi biển dưới kia.
Và trong mức độ lâu đời nhất của chúng ta ở đây, cùng với loại dụng cụ này,
Chúng ta cũng có những dụng cụ dẹt và rất nhỏ này
Nó rất nhỏ
Những mảnh xương nhỏ như thế này có thể được dùng làm gì?
Rõ ràng là chúng không được dùng bằng tay như thế này,
Vậy chúng được dùng như thế nào?
Có thể nó được làm theo kiểu móc quai
Để làm một dụng cụ phức tạp hơn.
Có thể một cái gì đó giống như thế này
Đây là một loạt những mảnh xương dẹt được làm sắc để sử dụng như một con dao
Vâng, tôi nghĩ là nó làm việc được đấy
Vậy anh nghĩ những dụng cụ bằng đá này được dùng thế nào? Như một con dao à?
Vâng, đó có thể là một khả năng
Và có thế là chúng được sử dụng như một vũ khí đi săn
Kyle và nhóm của anh ấy đã khám phá ra
Là bạn có thể làm những vũ khí giết người chỉ với những mảnh đá dẹt thế này.
Nó trông thật nguy hiểm, tôi nghĩ vậy
Đây là một sự giải thích
làm sao những cái lưỡi nhỏ này được trang bị
Lợi thế của nó là có những cái ngạnh này
Nó giúp cho cái đầu khỏi bị rút ra
Uhm, và sẽ gây ra vết thương lớn hơn
Vậy khoảng 160,000 năm trước
Những bộ tộc khéo léo này đã định cư rất nhiều ở châu Phi
Thế phần còn lại của thế giới thì sao?
Làm sao mà những người di cư cổ xưa có thể ra khỏi châu Phi
Để trở thành tôi hay anh như ngày nay?
Đó là một trong những điều bí mật gây trở ngại nhất về nguồn gốc của chúng ta.
Phía nam châu Phi vùng Sahara bị chia tách khỏi phần còn lại của trái đất.
Tới phía tây, phía nam, phía đông, đại dương.
Tới phía bắc, những vùng sa mạc rộng lớn của Sahara và Arap
Vậy nên có thể có cách khác
Cho những con người đầu tiên xuất hiện khắp nơi trên toàn trái đất?
Có phải như một số người gợi ý rằng
Họ tiến hóa một cách riêng biệt ở các lục địa khác nhau không?
Đó là một câu hỏi lớn
Một nhánh khác của khoa học
đang bắt đầu cung cấp những câu trả lời rất đáng kinh ngạc.
Để tìm ra nhiều điều hơn nữa, tôi đã tới Cape Town.
Cape Town ngày nay là một thành phố quốc tế
với những đại diện về mọi nhóm tín ngưỡng mà bạn có thể tưởng tượng ra
Và mỗi cá nhân riêng lẻ trong số này đều mang trong mình
một câu chuyện về tổ tiên của họ
Đó là bởi vì, được thấm sâu vào trong gien của mỗi chúng ta,
Là một lý lịch không thể chối cãi của quá khứ
Bằng việc phân tích DNA của mọi người trên khắp thế giới,
Các nhà di truyền học đang ráp nối lại câu chuyện cổ xưa đó.
Cape Town, một sản phẩm của quá khứ thuộc địa của mình,
Có những công dân mang trong mình chính câu chuyện di truyền của họ
Từ mọi ngóc ngách trên hành tinh này
Và những sự khác biệt rất nhỏ trong DNA của họ cung cấp những manh mối
Về sự di cư từ thời cổ đại - sự kiện đã làm cho loài người chúng ta định cư khắp nơi trên toàn thế giới
Cảm ơn các bạn vì đã tới đây. Đây là cây phả hệ nhân loại đúng không nào?
Nhà di truyền học Raj Ramesar đã sử dụng những khác biệt này
Để dựng lên một cái cây phả hệ toàn cầu
Bằng cách tìm theo dấu vết gien của phái nữ
Gien người hiện đại cũng là những nhánh của cây,
Và các nhà di truyền học đã theo chúng quay ngược thời gian để tìm ra gốc rễ từ thời cổ đại của chúng ta
DNA của mọi người đang sống ngày hôm nay đều phù hợp với một nơi nào đó trên cái cây này.
Mặc dù bạn không thể biết chính xác và rõ ràng là nơi nào dành cho bạn.
Steven, bạn thấy sao?
Bạn nghĩ là họ hàng bên ngoại của mình đến từ đâu?
Có thể là phía nam châu Âu.
Ừm, có lẽ gia đình tôi đến từ cộng đồng người Italya
Ồ, thực ra, bạn ở trên nhánh người châu Âu
Nhưng là nhánh châu Âu từ đây trở lên, có lẽ thuộc về Bắc Âu nhiều hơn.
Vậy nên rất tiếc, Steven à, bạn không phải là người Italia
Bạn là người Láp
Nhưng theo những nhánh cây trở về nơi bắt đầu
Thì chúng ta đều có nguồn gốc ở một nơi giống nhau
Chẳng có gì phải thắc mắc từ dữ liệu gien
Được tạo ra cho mỗi người ở đây
Cũng như là những nghiên cứu khác đã thực hiện
là loài người đã xuất hiện ở châu Phi
Và đây độ sâu của chỗ thân cây dày này minh họa
Nơi mà phần lớn loài người có thể tìm ra gốc rễ của mình
Vậy bởi vì chúng ta bắt nguồn từ châu Phi
Nên sẽ có nhiều thời gian hơn cho nhánh cây phát triển ở đây
- hơn là ở bất kì nơi nào khác - Vâng, đó là một điểm quan trọng
Nhân loại đã tiêu tốn phần lớn thời gian từ khi xuất hiện ở Phi châu
Em là người châu Phi à?
(CƯỜI)
- Ừ, anh họ của tôi - Tất cả chúng ta đều vậy
Đúng là như vậy đấy
Mới chỉ rất gần đây chúng ta mới xem xét khía cạnh này của cái cây
nhưng điều thật sự kì lạ
Là những gì cái cây nói cho chúng ta biết về những người đã rời châu Phi
Bạn có thể tưởng tượng là rất nhiều nhánh cây, rất nhiều dòng giống,
đã rời châu Phi ở những thời điểm khác nhau
Nhưng thay vào đó, phần còn lại của thế giới lại kết nối trở lại với châu Phi
Qua một nhánh cây nhỏ
Điều đó có nghĩa là gì?
Có một sự đâm nhánh đơn lẻ ra khỏi châu Phi
Tương ứng về lịch sử ứng với một nhóm cá nhân đơn lẻ
rời khỏi lục địa châu Phi
Vậy nên đó là sự di cư đầu tiên khỏi châu Phi mà chúng ta có thể lần theo với DNA.
Từ đó có những nhánh đâm ra nhiều hướng khác nhau
Vào châu Âu, phần còn lại của châu Á, Eurasia và hướng tới phương bắc
Sau đó quành xuống Úc và Nhật Bản
Và cuối cùng là tới châu Mỹ ở một bên khác
các nhà di truyền học trên thế giới đã đi đến một kết luận chung
Tất cả mọi người ở ngoài châu Phi đều có tổ tiên không phải từ nhiều
mà chỉ từ một nhóm nhỏ những người đầu tiên
Tôi chỉ nghĩ nó cực kỳ đặc biệt
Nó không bất ngờ sao? Nó rất là ấn tượng. Vâng
Ồ thật tuyệt.
ROBERTS: Có thể những nhóm người khác cũng đã cố gắng.
Nhưng hậu duệ của họ không sống sót được
Vậy di truyền học cho chúng ta biết rằng loài người chúng ta
Đã có một nỗ lực thành công duy nhất để sống sót
Và đây không phải là một cuộc di cư lớn
Đó là một nhóm người thực hiện một cuộc hành trình ra khỏi châu Phi
Và mọi người trên thế giới ngày nay, những người không phải là người châu Phi
Thì đều có tổ tiên từ nhóm người đó
Thật không thể tin được thế giới ngày hôm nay sẽ khác biệt như thế nào
Nếu như không một nhóm nhỏ người tiên phong đó
Và nó dẫn tới câu hỏi tiếp theo:
Họ đã đi theo lộ trình nào?
Di truyền học có thể có sức thuyết phục nhưng địa lý học lại là một câu hỏi lớn
Với những gia đình đầu tiên thì sa mạc, đại dương
sẽ là một trở ngại rất lớn
Nhưng chúng ta biết họ đã làm nó theo một cách nào đó
Từ bản đồ này tôi nghĩ có thể có bốn con đường dẫn ra khỏi châu Phi
Băng qua eo biển Gibraltar ở đây, vậy sẽ phải qua biển một chút
Từ Tunisia qua Sicily và Italy
Thậm chí phải qua biển nhiểu hơn nếu đi qua đó -
Xuống đây qua cửa biển đỏ
Nhưng bạn cần một con thuyền để băng qua đó
Hoặc là đây, qua sa mạc Sahara và Sinai
ồ, tất cả những cuộc hành trình này đều rất nhiều nguy hiểm ,thách thức
Nhưng chúng ta biết rằng chỉ một trong số chúng được thực hiện thôi
Vậy là lộ trình nào nhỉ?
Đó là một câu hỏi thực sự khó trả lời
Nhưng liệu thế giới có thay đổi sau đó không nhỉ?
ồ, có một cách để tìm ra
Chúng tôi đã đề nghị một nhóm các nhà nghiên cứu thời tiết người Anh hàng đầu
Tìm ra xem môi trường toàn cầu đã thay đổi như thế nào
Trong hàng ngàn năm về trước
Và câu trả lời là đây
Với cái máy thời tiết này, tôi có thể xem sự thay đổi môi trường theo thời gian.
Bắt đầu từ 140,000 năm trước, ta đang di chuyển hướng về hiện tại
những cánh rừng, bãi cỏ màu xanh và sa mạc màu nâu sáng
Đây rồi, thật thú vị
1 25,000 năm trước,
Có một sự thay đổi thời tiết
Thời tiết vốn rất khô hạn ở vùng này rồi bất ngờ trở nên xanh tươi hơn
Và những sa mạc khó vượt qua nhất, khô hạn nhất, lớn nhất thế giới
bỗng trở nên xanh tốt
Chỉ trong vài ngàn năm,
Các sa mạc Sahara, Sinai và Arabian
Trở nên tươi tốt, xanh rì
Vậy có vẻ như là, 125,000 năm trước
Có thể là tổ tiên chúng ta đã đi bộ
băng qua Sahara và rời châu Phi theo hướng đông bắc
Sau một vài bằng chứng thì có thể là ít nhất một nhóm người tiên phong
đã đi theo một phía khác của Sahara
qua lối phía bắc tới phần còn lại của thế giới
Tôi đang tới Israel, một địa điểm cho sự khám phá hấp dẫn
Nhưng nó có thể đặt ra nhiều câu hỏi như câu trả lời
Trở lại những năm 1930, một nhóm các nhà khảo cổ quốc tế
Đã khai quật ở hang động Skhul
Nhưng những gì được tìm thấy ở bên ngoài hang động mới thật sự thú vị
Các nhà khảo cổ đã đào sâu xuống 1,5m đất ở đây
Và tìm thấy rất rất nhiều dụng cụ bằng đá
Nhưng khi họ đào sâu them dưới tầng đất đá
Họ thấy vài thứ thậm chí lý thú hơn -
Hầm mộ của con người, có 10 cái tất cả
Khi định tuổi, người ta cho rằng những cái xương có 100,000 năm tuổi
Con người hiện đại lâu đời nhất còn lại ở ngoài châu Phi
Thời gian rất phù hợp với thời kì xanh hóa của Sahara
Vậy những người này có phải là những người tiên phong mà tôi đang tìm kiếm
Mà con cháu của họ đã định cư khắp nơi trên thế giới
Một phần di cốt của họ hiện đang được trưng bày trong bảo tàng Rockefeller ở Jerusalem
Bộ xương này được được bảo quản tốt một cách khó tin
Lý do chính là thi thể tại Skhul
không bị đưa lên khỏi mặt đất
Chúng được chôn một cách thận trọng
Không chỉ có vậy, chúng được chôn với những vật thể khác
Với những vỏ hạt và một trong số đó
Còn có một cái hàm lợn đực được ôm trong cánh tay
Chắc chắn đây là những bằng chứng củng cố thêm cho những cách suy nghĩ và hành vi hiện đại,
về linh hồn,
Và có lẽ kể cả niềm tin về cuộc sống sau khi chết.
Nhưng không phải mọi thứ ở đây giống như vậy
Đây có thể là những người đầu tiên rời châu Phi
Nhưng dường như họ không phải là tổ tiên của chúng ta
Bởi vì con đường sau đó đã khô cạn
Tất cả bằng chứng về con người hiện đại đã biến mất
Giống như là những bộ lạc này đã chết hoàn toàn...
Trong 90,000 năm trước,
Khi mà Trung Đông và Sahara trở lại thành sa mạc
Và cuộc sống không thể tồn tại ở đây
Với loài chúng ta, dường như đây là một kết thúc chết chóc
Và nó cho thấy rằng sự tồn tại của chúng ta mỏng manh như thế nào
Và sự thay đổi khí hậu có tác động lớn lao thế nào với sự phân bố dân cư
Nhưng đó không phải là kết thúc cho cuộc hành trình của con người
Vậy lộ trình ra khỏi châu Phi khó nắm bắt nhất là ở đâu?
Sa mạc Sahara một lần nữa đóng cửa với mọi sự di cư về phương nam
Rời một trong 4 lộ trình của tôi ra khỏi châu Phi, Biển Đỏ
Nếu họ cố băng qua nó, điểm có thể nhất là cửa biển
Cửa ngõ của nỗi đau
Có thể ít nhất một vài bộ lạc đã thoát ra khỏi châu Phi ở đây
Bên dưới tôi là biển đỏ
Và phía tây là Djibouti một quốc gia nhỏ ở châu Phi,
Và về phía đông của tôi là bờ biển Yemen
Ở đầu mũi bán đảo Arap
ở điểm này, chỉ có 30km giữa châu Phi va Arap
30 km biển vẫn là một vấn đề lớn
Nếu bạn không có một chiếc tàu đi biển lớn
Nhưng từ khoảng 90,000 năm trước, có cái gì đó thú vị đã bắt đầu xảy ra
Sự thay đổi khí hậu mà đã biến Sahara trở lại thành sa mạc
đã có một tác động khác
Nó làm cho mực nước biển hạ xuống
Và ở cổng biển đỏ, khoảng trống giữa châu Phi và Arap
Trở nên nhỏ hơn nhiều
Khi mực nước biển hạ, khoảng cách băng qua biển đỏ ở điểm này
Giảm xuống chỉ còn 11 km.
Vậy nên có lẽ đây là cơ hội để mạo hiểm mọi thứ
Để băng qua cổng biển đỏ, và thực hiện một bước tiến vào vùng đất chưa ai biết đến
Và các nhà di truyền học cộng tác trong loạt phim này đã có thể đánh giá
xem có bao nhiêu người đã thực hiện bước nhảy ra khỏi châu Phi
theo bất cứ cách nào có thể
Họ đánh giá lượng người đã băng
từ châu Phi sang Arap là khoảng vài trăm người.
Và các nhà di truyền đã kiểm tra DNA
của hàng nghìn, hàng nghìn người không phải người châu Phi
Và không một cá nhân nào lại không phải là hậu duệ của
nhóm nhỏ người lang thang này
Đó có thể chỉ là một bộ tộc đơn lẻ
Và cho dù bạn trông như thế nào thì bạn cũng không phải là người châu Phi,
Bạn là hậu duệ của họ.
Nhưng có lẽ lên phía trên biển đỏ sẽ dễ hơn một chút
Tôi đang rời châu Phi để đi sâu vào Arap
Và ở đây tôi phải đương đầu với một bí ẩn lớn khác.
Làm sao mà những người tiên phong này có thể sống sót ở đây?
Trở lại thời đó thì hầu hết Arabia là sa mạc hoang dã
hoàn toàn giống như nó ngày nay
Liệu có khả năng chỉ một nhóm người ở thời kì đồ đá
đã đi bộ rất vất vả qua hàng trăm dặm của nơi này
Và sau đó định cư trên toàn thế giới?
Ồ, đây là một người đàn ông có vẻ là biết
cách đi lại trong sa mạc
Nhà khảo cổ Jeff Rose đã mất cả năm trời tìm kiếm ở Arap
những bằng chứng về tổ tiên xa xưa nhất của chúng ta
Và anh ấy đã tới gặp tôi ở Oman
- Jeff. - Xin chào.
Chào anh, anh khỏe không?
Vậy Jeff à, tại sao chúng ta lại ở trong vùng đất hoang vắng này?
Đây thật sự là một nơi rất đặc biệt
Nếu bạn nhìn quanh, bạn sẽ thấy rất nhiều viên đá màu đen
Đang nằm trên mặt đất
Vâng, chúng có cực nhiều ở quanh đây
ồ, chúng không phải là đá thực sự đâu
Chúng đều là những dụng cụ bằng đá sơ khai được làm bởi những con người đầu tiên
Ví dụ, ta nhặt miếng nhỏ này lên
Chúng có bề mặt dẹt
và bề mặt này được tạo bởi những hòn đá lởm chởm còn sót lại
Và sau đó chúng được sửa lại
Chúng va vào nhau ở đây và ở đây
Và tạo nên miếng vát như là bị đục đẽo
Vậy nó chắc không phải xảy ra một cách tự nhiên chứ?
Không. Nó không thể xảy ra một cách tự nhiên được
Vì những mẫu đá chúng ta thấy ở đây
Được gọi là một cái dao khắc
Và nó được sử dụng để làm ra những vật liệu mềm
Da sống, xương, gỗ, bất kì cái gì giống như vậy
Để tạo thành những dụng cụ dùng được
- Vậy nó hơi giống cái đục - Chính thế
Thật là kì lạ, để nhặt một dụng cụ bằng đá thế này
Nó chỉ nằm trên bề mặt
Bạn làm quen với việc sử dụng nó ở Arap đi vì chúng ở khắp nơi
Thật à?
Chúng bao phủ khắp các bề mặt mà bạn thấy
Vậy anh đã tính toán những cái này
Xem chúng có kiểu bề mặt dẹt hay không...
Vâng, bất kì cái gì bạn thấy đều dẹt, nằm ở đây
Thậm chí những thứ như này?
Nó là một cái lưỡi, nó là từ một bên của mảnh xương dẹt
- Vậy nó được gọi là cái vỏ - Đúng vậy
Và rất nhiều lần, họ vất đi những cái vỏ đó
Bởi vì nếu bạn sử dụng nó, bạn sẽ làm đau mình
Vậy bạn thậm chí có thể xem họ đã làm như thế nào,giống như thế này
- Nó làm một con dao khá tinh xảo - Chính xác.
Được rồi, vậy nơi này có bao nhiêu năm tuổi? Giao việc này cho anh đấy,.
Ồ, rất khó để nói. Đây chỉ là mặt ngoài
Nên không thể tính toán độ tuổi cho bất cứ cái gì đặc biệt
Nhưng từ những nghiên cứu khoa học và từ cái cốt lõi tôi đã chỉ cho bạn
Ta có thể nói rằng nó ở vào khoảng từ cách đây 70,000 đên 12.,000 năm trước
- Và thậm chí là sớm hơn - 70,000 năm trước à?
Có một nơi được tìm thấy ở gần đây trên bờ biển đỏ ở Yemen
Được đánh giá là từ khoảng 70,000 năm trước
Và cũng có những kĩ thuật tương tự
Vậy có người ở đây khoảng 70,000 năm trước
Tôi thấy thật khó tin chuyện này
Bởi vì lúc đó khu vực này
cũng khô và hạn hán như ngày nay vậy
Ý tôi là có những hòn đá để làm dụng cụ
Nhưng mà họ sống ở đâu nhỉ?
Khó khăn lớn nhất của những bộ tộc đi đầu
Sẽ là thiếu nước
Nhưng chỉ vài dặm từ những dãy núi khô cằn này
Thật là kinh ngạc
Ồ, nhìn đi này
Chỉ cách sa mạc này có 2 dặm thôi
Nhưng tôi như ở vùng nông thôn Somerset
Nếu không có lạc đà
Dứt khoát là ở Arabia
Nơi này gần bờ biển Oman
Nằm bờ bên phải vùng gió mùa của Ấn Độ Dương
Hàng năm gió mùa biến thung lũng này thành một ốc đảo xanh tốt
Một nơi mà bạn có thể tưởng tượng là tổ tiên chúng ta đã phát triển
đây là một hòn đảo xanh tốt nằm giữa sa mạc
Sa mạc trải rộng hàng trăm dặm ở quanh đây
Làm sao mà tổ tiên chúng ta có thể đi qua Arap
để tới thế giới trên kia
Không thể thực hiện điều này
trừ việc có nhiều nguồn nước được trải rộng
Nhưng chúng ở đâu?
Tôi đang ở biển, ngay bờ biển Oman
Một bờ biển mà có thể tổ tiên của chúng ta đã đi qua -
ngoại trừ rằng 70,000 năm trước bờ biển này vẫn chưa ở đây
bởi vì lúc đó mực nước biển thấp hơn rất nhiều
Nó nằm ở ngoài kia cách 50km theo hướng đó
Và Jeff Rose nghĩ rằng bí mật chuyến hành trình của người xưa
Dọc bờ biển này nằm ở đáy biển
Một trong những điều kì lạ nhất về Arabia là bề mặt khô hạn này
Cảnh vật khô cằn này, và phía dưới bề mặt
có rất nhiều nước ngọt chảy hướng về phía bờ biển
Chảy hướng tới bờ biển và hướng thẳng lên phía trên chúng ta.
Và ngay dưới chỗ này, nếu bạn đào sâu xuống với một cái bi đông đựng nước
Bạn có thế lây đầy nước ngọt để uống
Vậy những con suối phía dưới bây giờ vẫn chảy chứ?
Vẫn hoạt động. Có rất nhiều nước ngọt chảy về phía bờ biển
Chỉ khi mực nước biển hạ xuống thấp hơn chúng mới lộ diện
Vậy chúng chỉ ra tại sao bờ biển này rất quan trọng
Với những người đầu tiên rời châu Phi
vậy 70,000 năm trước,
Bờ biển Arap rất khác với bây giờ
Các con suối nước ngọt sủi bọt dọc bờ biển
Nếu người xưa cố gắng đi theo lộ trình này, họ sẽ tìm ra con đường huyết mạch
Kéo từ Biển Đỏ tới vịnh Persian...
Một nơi mà thời đó là một bình nguyên màu mỡ
Vùng vịnh như chúng ta biết ngày nay không còn tồn tại
Nó là một mảnh đất xanh tốt, sum suê rộng lớn
Xanh tươi và đầy sức sống, có các cửa sông, các con sông ngòi hồ ao.
Nó có thể là nơi quan trọng nhất
ở Tây Nam châu Á dành cho tất cả những người nguyên thủy đầu tiên
Bởi vì có rất nhiều nước ngọt lúc đó.
Nên họ có mọi thứ cần thiết để sống sót
- Ồ, nghe thật bình dị - Đúng vậy mà
Tìm kiếm con đường mà tổ tiên ta đã rời khỏi châu Phi
Vẫn là một thử thách
Nhưng tôi thật sự nghĩ rằng nó tồn tại
Và có lẽ không ngạc nhiên với những trở ngại mà họ đã đối mặt
Dường như đã có một sự nỗ lực không ngừng nghỉ
Một bước nhảy lớn trong hành trình của tổ tiên.
Châu Phi là ngôi nhà đầu tiên của loài người
Và nó là ngôi nhà duy nhất của chúng ta trong hàng chục ngàn năm
Cho đến khi một nhóm nhỏ người thực hiện cuộc hành trình rời khỏi châu Phi
Và con cháu của họ đã định cư trên phần còn lại của thế giới
Tôi đang cố lần theo bước chân của họ
Và chúng ta tiếp tục cuộc hành trình lớn lao của loài người
Hãy đi với tôi vòng quanh thế giới
Đây giống như một dấu chân lớn vĩ đại
... để tìm kiếm những dấu vết còn lại của người cổ đại.
- Đó có phải là cội nguồn không? - Vâng, cội nguồn
Tôi không biết có những gì đã sống sót
Tôi muốn biết làm sao chỉ một vài người có thể định cư khắp mọi nơi còn lại trên hành tinh này
Nó làm chúng ta phải suy nghĩ lại tất cả những giả thuyết về người châu Mỹ cổ đại
... đối mặt với những kẻ thù khó tin
Và thậm chí gần bị tuyệt chủng...
Tôi không biết là tôi có chán nản trong cả cuộc đời
... để đi đến những ngóc ngách xa nhất của thế giới hay không
Tôi thật sự lo lắng là chúng ta có bị cuốn đi bởi những con sóng lớn này không
Và những cuộc hành trình đó đã làm con người thay đổi như thế nào để trở thành chúng ta ngày nay?